‘Het maakt uit van wie je houdt. Je seksuele oriëntatie en je identiteit doen ertoe.’
– Dennis Boutkan, voorzitter bestuur Het Blauwe Fonds
Wie denkt dat lhbtq*+-emancipatie in Nederland wel zo’n beetje voltooid is, hoeft het nieuws maar een paar dagen te volgen. Pride-evenementen die onder druk staan. Regenboogsymbolen die worden verboden of vernield. Geweld en intimidatie tegen mensen uit de lhbtq+-gemeenschap. Ook hier.
Dat maakt Het maakt wél uit – lhbtq+ in de spreekkamer van Joe Kort geen boek voor “later”, maar voor nu.
Het Blauwe Fonds maakte de Nederlandse vertaling mede mogelijk. Volgens voorzitter Dennis Boutkan was daar binnen het bestuur weinig discussie over nodig. De boodschap van het boek is volgens hem urgent én tijdloos. Seksuele oriëntatie en genderidentiteit hebben invloed op hoe mensen zich door de wereld bewegen. Dus ook op hun mentale gezondheid.
Niet neutraal
Een van de belangrijkste inzichten uit het boek is dat zogenaamd neutrale hulpverlening lang niet altijd neutraal is. Veel lhbtq+-personen zijn gewend om zichzelf voortdurend uit te leggen. Op het werk. In de zorg. Op school. Soms in kleine dingen: een formulier dat uitgaat van “man” en “vrouw”, een huisarts die automatisch vraagt naar “je man”, collega’s die aannames doen over relaties of gezinssituaties.
Juist die situaties zorgen ervoor dat veel mensen voortdurend alert zijn op hun omgeving. Joe Kort beschrijft hoe die voortdurende aanpassing kan leiden tot minderheidsstress, schaamte en psychische klachten. Niet omdat er iets mis zou zijn met lhbtq+-zijn, maar omdat afwijken van de norm nog altijd gevolgen heeft.
“Het maakt niet uit” is niet genoeg
Binnen de geestelijke gezondheidszorg leeft nog vaak het idee dat seksuele oriëntatie of genderidentiteit geen rol zou moeten spelen in behandeling. Volgens Kort kan juist dat uitgangspunt ervoor zorgen dat belangrijke ervaringen buiten beeld blijven.
Hij maakt in het boek onderscheid tussen “lhbtq+-vriendelijk” en “lhbtq+-bewust” werken. Goede bedoelingen zijn niet hetzelfde als kennis of sensitiviteit. Wie werkt met lhbtq+-cliënten moet begrijpen wat minderheidsstress, geïnternaliseerde schaamte, afwijzing of onveiligheid kunnen doen met iemands zelfbeeld, relaties en mentale gezondheid.
Daar is geen aparte behandelkamer voor nodig, wel kennis van wat iemand dagelijks meeneemt.
Jongeren die vastlopen
Voor jongeren kan dat verschil groot zijn. In het boek wordt verwezen naar de hoge cijfers rondom suïcidaliteit onder lhbtq+-jongeren. Acceptatie thuis, op school of in de spreekkamer blijkt van grote invloed.
‘Mensen die hun identiteit niet thuis hoeven te laten, worden gelukkiger,’ schrijft Boutkan in zijn voorwoord. Dat klinkt eenvoudig. Voor veel mensen is het dat nog altijd niet.
Meer dan een vakboek
Het maakt wél uit is geschreven voor professionals in de geestelijke gezondheidszorg, maar de thematiek raakt breder dan de behandelkamer alleen. Het boek gaat over zichtbaarheid, minderheidsstress, schaamte, identiteit, relaties en de vraag wat het met iemand doet als je jarenlang afweegt wanneer je wel of niet jezelf kunt zijn.
Zoals Boutkan schrijft: ‘Wij spreken de wens uit dat iedere lezer van omstander medestander wordt voor gelijkwaardigheid.’
Over Dennis Boutkan
Dennis Boutkan is sinds 2018 voorzitter van Het Blauwe Fonds, dat zich inzet voor lhbtq+-emancipatie in Nederland. Eerder was hij onder meer voorzitter van COC Amsterdam en Pride Photo Award. Daarnaast was hij gemeenteraadslid in Amsterdam voor de PvdA.
Vanuit Het Blauwe Fonds maakte Boutkan zich sterk voor de Nederlandse vertaling van Het maakt wél uit. In zijn voorwoord benadrukt hij dat lhbtq+-emancipatie nooit vanzelfsprekend is en blijvende aandacht vraagt — ook binnen de geestelijke gezondheidszorg.
* De afkorting lhbtq geeft niet alle schakeringen weer die er zijn. Na overleg met de auteur, de meelezers en de vertaler hebben we gemeend dat deze afkorting een adequate verwijzing is naar de mensen die in dit boek worden besproken. Elk boek is onderhevig aan nieuwe inzichten en verjaring, en geen enkel boek kan het laatste woord, of de volmaakte representatie zijn voor iedereen. Dit boek is één stap, we hopen dat er nog vele zullen volgen.
