Wat als we het gedrag van kinderen en jongeren niet langer bekijken door de bril van stoornissen en labels, maar proberen te begrijpen wat er werkelijk speelt? Niet een classificatie of een stoornis zou het uitgangspunt moeten vormen, maar begrip voor het verhaal, de context en het perspectief van het kind en diens gezin. In Van stoornis naar perspectief in vijf gesprekken biedt kinder- en jeugdpsychiater Monique Verburg een nieuwe methode om met een lichtere kijk op gedrag kinderen en jongeren te helpen – de 5-gesprekkenmethode.
Kijken voorbij labels: gedrag als reactie op omstandigheden
De 5-gesprekkenmethode is gebaseerd op een aantal fundamenten, die in het begin van het boek beschreven worden. Het belangrijkste fundament is dat ieder mens in de basis heel is en onaangetast. Je bent wie je bent en dat is om te beginnen goed. Wanneer iemand problematisch gedrag vertoont, kan dit vrijwel altijd worden verklaard doordat de omstandigheden op dat moment niet voldoende aansluiten bij wat kind/jongere en ouders nodig hebben. Het is de kunst om te begrijpen wat nu maakt dat dit kind en deze ouders op dit moment in deze situatie zijn beland en wat hen helpt om weer goed verder te kunnen. Volgens Verburg is het vooral belangrijk om gedrag niet te veroordelen of te labelen. Goed begrijpen en zorgvuldig benoemen staan centraal. Hoe groot de problemen ook zijn, er is altijd ruimte voor groei en ieder moment biedt een nieuwe kans om dingen anders te doen.
Wanneer een psychiatrische classificatie ontwikkeling in de weg staat
Tijdens haar jarenlange ervaring in de praktijk als kinder- en jeugdpsychiater zag Verburg dat het werken en behandelen aan de hand van psychiatrische classificaties kinderen en jongeren soms ernstig tekort deed en geregeld voorbijging aan de kern van de problemen. Aan de hand van een casus die haar visie diepgaand gevormd heeft, laat Verburg zien hoe essentieel het kan zijn om los van psychiatrische labels als autisme of ADHD te kijken naar de situatie.
Van stoornis naar dialoog: de kracht van de 5-gesprekkenmethode
Verburg pleit ervoor om anders te kijken naar gedrag van kinderen en jongeren en gedrag niet te reduceren tot een psychiatrische classificatie. Ze ontwikkelde de 5-gesprekkenmethode: een concrete, heldere en mensgerichte werkwijze die helpt om vastgelopen situaties weer in beweging te brengen. Niet door zwaardere diagnostiek of meer labels, maar door open, mild en onbevooroordeeld in gesprek te gaan. En door vervolgens samen te zoeken naar concrete en passende interventies, buiten de ggz als het kan, binnen de ggz als het moet.
De methode gaat uit van een fundamenteel vertrouwen: ieder kind en alle ouders zijn in de kern heel. Gedrag wordt niet veroordeeld of gereduceerd tot een stoornis, maar gezien als een logisch antwoord op omstandigheden in het hier en nu. Door samen te onderzoeken waardoor een kind of gezin vastloopt, ontstaat er ruimte voor begrip, praktische oplossingen en een nieuw perspectief.
Van medicalisering naar mensgericht werken in de jeugdzorg
In Van stoornis naar perspectief in vijf gesprekken beschrijft Verburg hoe de vijf gesprekken houvast bieden bij vragen rond gedrag, emoties, school, gezin en maatschappij. Ook laat ze zien hoe deze aanpak kan bijdragen aan minder medicalisering en meer vertrouwen in de ontwikkeling van een kind. De boodschap is om menselijk en gericht het lijden te verlichten en het perspectief te herstellen. Zo ontstaat er weer ruimte om te kunnen zien wie we in wezen zijn: levenslustige kinderen, jongeren en volwassenen met groeipotentie.
Voor wie?
Dit boek is geschreven voor iedereen die wil bijdragen aan een lichtere jeugdzorg, die durft te kijken voorbij het label en samen met kinderen en hun omgeving op zoek wil naar wat hen helpt om te groeien. De methode is, als geheel of gedeeltelijk, goed toepasbaar voor hulpverleners die met kinderen en jongeren en hun ouders werken; poh-ggz, poh-jeugd, orthopedagogen, psychologen en kinder- en jeugdpsychiaters. Maar de onderliggende visie gaat op voor iedereen. Daarom is het boek ook goed toegankelijk voor jongeren, ouders, leerkrachten, jeugdconsulenten en beleidsmakers.
Lees verder in Van stoornis naar perspectief in vijf gesprekken
Wat gebeurt er als je het zoeken naar een stoornis loslaat en het gesprek écht aangaat? In Van stoornis naar perspectief in vijf gesprekken laat kinder- en jeugdpsychiater Monique Verburg zien hoe een andere blik op gedrag vastgelopen situaties weer in beweging kan brengen. Aan de hand van herkenbare praktijkverhalen en de 5-gesprekkenmethode nodigt zij professionals, leerkrachten, ouders en jongeren uit om voorbij labels te kijken en opnieuw ruimte te maken voor vertrouwen, groei en perspectief.
